Reel Ekonomide 2020’ye İlişkin İlk Sonuçlar
Sanayi Üretiminin Durumu
Ekonominin üretim tarafındaki
durumu saptayabilmek için sektörlerin durumuyla ilgili verilere sahip olmak
gerekiyor. Bu konuda eldeki tek güncel veri sanayi üretimi olduğu ve sanayi
üretimi GSYH’deki payının yüksek olmamasına karşılık bütün sektörleri
etkileyecek bir yapıda olduğu için sanayi üretimindeki değişimi almamız bize
bir fikir verecektir. Grafik sanayi üretimi değişimi gösteriyor (Kaynak: http://www.tuik.gov.tr/HbGetirHTML.do?id=33799)
Grafiğe göre 2018 yılının ikinci yarısında başlayan ivme kaybı 2019’un son çeyreğine kadar sürmüş, sonrasında sanayi üretiminde geçen yılın aynı dönemine göre artmış ortaya çıkmıştır. Bu eğilim 2019 yılının mart ayında yeniden düşüşe dönmüş ve nisan ayında geçen yılın nisan ayına göre yüzde 31,4 oranında bir küçülmeyle dibe vurmuştur.
Perakende Satış Hacminin Durumu
Ekonominin talep açısından ne
durumda olduğunu saptayabilmek için ekonominin talep durumuna bakmak gerekiyor.
Bunu gösterecek en iyi gösterge perakende satış hacmi yıllık değişim oranı. Grafik
perakende satış hacmi yıllık değişim oranını 2018 yılı başından bu yana gösteriyor
(kaynak: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=33813)
Dışticarette Durum
Aşağıdaki tablo dışticarette Ocak
– Mayıs sonuçlarını geçen yılın aynı dönemiyle karşılaştırıyor (Kaynak: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=33853)
Ocak - Mayıs
|
2019
|
2020
|
Değişim (%)
|
İhracat
|
76,7
|
61,6
|
-20
|
İthalat
|
87,1
|
82,6
|
-5
|
Dış
Ticaret Hacmi
|
163,8
|
144,2
|
-12
|
Dış
Ticaret Dengesi
|
-10,4
|
-21,0
|
-103
|
İhracat/İthalat
(%)
|
88,1
|
74,6
|
Dışticaretteki bu son gelişmeler ‘kur
yükselirse ihracat artar’ sloganının normal koşullarda geçerli olduğunun, kriz
koşullarında geçerli olmadığının tipi bir örneği. USD TL kuru geçen yılın
ortalamasından (5,70) bu yana (6,85) yüzde 20 oranında TL aleyhine değişmiş,
bir başka deyişle TL yüzde 20 değer kaybetmiş bulunuyor. Bu durumda normal
koşullarda ihracatın artması ve ithalatın düşmesi gerekirdi. Ne var ki bizim
ihracat yaptığımız ekonomiler (ihracatımızın yarıya yakını Avrupa Birliği
ülkelerine) küçülmeye başladıkları ve o nedenle ithalatlarını düşürdükleri için
bizim fiyatımız ne kadar düşerse düşsün ihracatımız artmıyor tam tersine
azalıyor. İlk 5 ayda ihracat yüzde 20 düşerken ithalat yüzde 5 düştü. Bu gidiş
cari dengenin beklendiği gibi fazla vermeyebileceğinin işareti.
Turizmde Durum
Aşağıdaki tablo Türkiye’ye gelen
yabancı ziyaretçi sayısında Ocak – Mayıs sonuçlarını geçen yılın aynı dönemiyle
karşılaştırmalı olarak gösteriyor Kaynak: https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9851/turizm-istatistikleri.html)
Aylar
|
2019
|
2020
|
Değişim (Miktar)
|
Değişim (%)
|
Ocak
|
1.539,5
|
1.787,4
|
247,9
|
16
|
Şubat
|
1.670,2
|
1.733,1
|
62,9
|
4
|
Mart
|
2.232,4
|
718,1
|
-1.514,3
|
-68
|
Nisan
|
3.293,2
|
24,2
|
-3.268,9
|
-99
|
Mayıs
|
4.022,2
|
29,8
|
-3.992,4
|
-99
|
4 Aylık Toplam
|
12.775,5
|
4.292,6
|
-8.464,8
|
-66
|
Turizmde ilk 2 ay, geçen yılın
ilk 2 ayına göre gelen yabancı turist sayısında artış olmuşken mart ayında
ciddi bir düşüş olmuş, nisan ve mayıs aylarında ise neredeyse hiç turist
gelmemiştir. İlk 5 ayın sonuçlarına göre gelen yabancı turist sayısı geçen yılın
ilk 5 ayına göre yüzde 67 azalmıştır. Geçen yılın toplam turizm gelirinin 35
milyar dolar olduğunu düşünür, Avrupa Birliği’nin ve Rusya’nın tatil konusunda
olumsuz yaklaşımlarının varlığını dikkate alırsak bu yıl bu gelirin üçte biri
düzeyinde bir turizm geliri oldukça başarılı bir sonuç olarak kabul
edilmelidir.
Konutta Durum
Aşağıdaki tablo yeni konut
fiyatlarındaki gelişmeleri gösteriyor. Fiyat artışları piyasadaki canlanmaya
işaret eder) (Kaynak: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/8bbac42a-c854-4c58-8b0c-e7e55c35ec2d/KFE.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-8bbac42a-c854-4c58-8b0c-e7e55c35ec2d-naYVauP)
2015’den Mayıs 2017’ye kadar reel
fiyat artışları azalarak gitse de pozitif seyrederken o aydan itibaren negatife
dönmüş ve 2020’de tekrar pozitif olmuş görünüyor. Covid – 19 pandemisiyle
birlikte gerek faizlerin düşürülmesi gerek uygulanan büyük teşvikler sonucunda
konut piyasasında ciddi bir canlanma ortaya çıkmış ve konut fiyatları yükselişe
geçmiş bulunuyor. Mevcut durumda TL mevduatın negatif reel faiz aldığı, yabancı
para mevduatlarının sıfır faiz aldığı, fonların getirilerinin vergiyle
düşürüldüğü bir ortamda insanların zorunlu olarak konut yatırımına yönlendiği
düşünüldüğünde bu durumun sürdürülebilir olmadığı genel kabul görüyor.
Otomotivde Durum
Cpvid – 19 pandemi sürecinde en
çok korkulan kesimlerden birisi de otomotiv alt kesimiydi. Aşağıdaki grafik
otomotiv sektörünün durumunu gösteriyor (kaynak: http://www.odd.org.tr/folders/2837/categorial1docs/2719/ODD%20BasinBulteni%202%20Haziran%202020.pdf)
Grafik, otomotiv alt kesiminin,
2020 yılının özellikle nisan ve mayıs aylarında, 10 yıllık ortalamaların
oldukça gerisinde kaldığını ortaya koyuyor. Buna karşılık 2019 ile
karşılaştırıldığında bu yılın kötü olmadığı görülebiliyor.
Büyüme Tahminleri
Bu gelişmelere göre uluslararası
kuruluşların Türkiye ekonomisinin 2020 ve 2021 büyümesiyle ilgili tahminleri aşağıda
listelenmiş bulunuyor:
2020
|
2021
|
|
IMF
|
-5
|
5
|
Dünya Bankası
|
-3,8
|
4,2
|
OECD
|
-4,8 (-8,1)
|
4,3 (2,0)
|
S&P
|
-3,1
|
4,2
|
Moody's
|
-5
|
3,5
|
Fitch
|
-3,9
|
5,4
|
OECD’nin parantez içinde verilen
tahminleri Covid – 19 pandemisinde ikinci dalga yaşanması olasılığında ortaya çıkabilecek
sonuçlara ilişkin tahminleridir.
Geleceğe Bakış
Toplumun geleceğe nasıl baktığını
değerlendiren bazı anketler var. Bu anketlerin en önemlilerinden ve en
kapsamlılarından birisi TÜİK’in hazırlayıp aylık olarak yayınladığı Ekonomik
Güven Endeksidir. Bu bileşik endeks; tüketici ve üreticilerin genel ekonomik
duruma ilişkin değerlendirmelerini, beklenti ve eğilimlerini özetler. Endeks,
mevsim etkilerinden arındırılmış tüketici güven endeksi, reel kesim (imalat
sanayi), hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörleri güven endekslerinin alt
endekslerinin ağırlıklandırılarak birleştirilmesinden oluşuyor. Endeksin
elimizdeki son görünümüne göre oluşturulmuş karşılaştırmalı grafik aşağıdadır (kaynak: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do;jsessionid=nQckp8PP1nGK1pGWw0hyvDZtnp9D4YhvpdzJQScGbBhnlPwpscYG!268723157?id=33930)
Buna göre mart ve nisan aylarında
yaşanan büyük güven kaybı mayıs ve haziran aylarında oldukça telafi edilmiş
gibi görünüyor.
Özetle; reel ekonomide
durum kötü ama toplumun geleceğe dönük beklentisi olumlu yönde değişiyor
diyebiliriz.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202662 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.