Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi Nedir?
Reel efektif döviz kuru endeksi (REK) nedir?
Nominal efektif döviz kuru (NEK),
belirli bir kriter gözetilerek seçilmiş çift taraflı nominal kurların uygun bir
ağırlıklandırma yöntemi kullanılarak elde edilmiş ortalamasıdır. Reel efektif
döviz kuru (REK) ise, NEK’in ülkeler arasındaki göreli fiyat veya maliyet farklarıyla
düzeltilmiş halidir. REK, ülkeler arasındaki göreli fiyat veya maliyet gelişimi
hakkında bilgi içermekte ve dolayısıyla ekonomilerin rekabet güçlerinin
değerlendirilmesinde kullanılan anahtar makroekonomik göstergelerden biri
olarak kabul edilmektedir.[1]
TCMB uygulaması açısından, Türkiye’nin
dışticaretinde önemli paya sahip ülkelerin para birimlerinden oluşan sepete
göre TL’nin ağırlıklı ortalama değerine nominal efektif döviz kuru (NEK),
NEK’deki nispi fiyat etkilerinin arındırılmasıyla oluşturulan ortalamaya da
reel efektif döviz kuru (REK) adı veriliyor. REK hesaplaması NEK üzerinden üç
ayrı düzeltme aracı kullanılarak üç farklı biçimde yapılıyor: TÜFE, ÜFE ve
birim işgücü maliyeti. TCMB, kura müdahale için TÜFE’ye dayalı olarak
hesaplanan REK’i dikkate alacağını açıkladığı için kamuoyunu en fazla
ilgilendiren hesaplama TÜFE esas alınarak yapılan hesaplama.
TÜFE esas alınarak yapılan REK
hesaplamasında Türkiye’nin dışticaretinde önemli olduğu için kapsama alınan
ülke sayısı 36. Bu ülkeler şunlar: (1) Gelişmiş ülkeler: Almanya, İtalya, ABD,
Fransa, İngiltere, İspanya, Belçika, Hollanda, Japonya, Kore, İsviçre,
Avusturya, İsveç, Tayvan, Yunanistan, Çek Cumhuriyeti, İsrail, Finlandiya,
Danimarka, İrlanda, Slovakya, Portekiz. (2) Gelişmekte olan ülkeler: Çin,
Rusya, Romanya, Polonya, Hindistan, Macaristan, Bulgaristan, Tayland,
Kazakistan, İran, Suudi Arabistan, Endonezya, Malezya, Mısır.
REK nasıl hesaplanıyor?
TÜFE bazlı REK hesaplaması
Türkiye’deki fiyat düzeyinin dışticaret yapılan 36 ülkenin fiyat düzeylerine
oranının ağırlıklı ortalaması alınarak yapılıyor. Burada ülkelere verilen
ağırlıklar ülkelerin Türkiye ile olan dışticaret ağırlığına göre hesaplanıyor.
Bu formüldeki harflerin anlamları
da şöyle:
N
: Kapsanan ülke sayısı
PTur:
Türkiye’nin fiyat endeksi (TÜFE)
wi
: i ülkesinin Türkiye’nin REK endeksindeki ağırlığı
Pi
: i ülkesinin fiyat endeksi
ei,Tur
: TL cinsinden i ülkesinin parasının kuru
REK’in piyasa için önemi nedir?
Kamuoyu başta Dolar ve Euro olmak
üzere döviz kurlarına ve bu ikisinin oluşturduğu kur sepeti oranına bakarak
TCMB’nin döviz piyasasına müdahale edip etmeyeceğini, edecekse kuru ya da
sepeti nereye getirmek istediğini anlamaya çalışıyor. Oysa TCMB Başkanının
açıkladığına göre TCMB açısından önemli olan tek tek kurlar ya da Dolar Euro
sepet kuru değil REK. Açıklamaya göre REK’in 120 – 125 aralığına doğru
hareketlenmesi halinde TL’nin değerlendiği anlaşılıyor ve para politikası
araçları kullanılarak müdahale gelebiliyor. TCMB Başkanı, REK’in 125 – 130 aralığında
seyretmesi halinde TCMB daha sert önlemlerle müdahale edeceğini, 130’un üzerine
çıkması halinde ise elindeki bütün araçlarla müdahale edeceğini açıklamış
bulunuyor.
TCMB, REK endeksini her ayın ilk
haftası içinde yayınlıyor. 2012 yılının Ocak ayından bu yana yayınlanan REK
endeksleri aylar itibariyle aşağıdaki tabloda yer alıyor (www.tcmb.gov.tr)
Tarih
|
REK (TÜFE bazlı)
|
Oca.12
|
112,42
|
Şub.12
|
115,87
|
Mar.12
|
114,22
|
Nis.12
|
115,87
|
May.12
|
116,79
|
Haz.12
|
116,96
|
Tem.12
|
118,20
|
Ağu.12
|
118,85
|
Eyl.12
|
116,30
|
Eki.12
|
117,40
|
[1]
Saygılı H., Saygılı M., Yılmaz G., Türkiye İçin Yenbi Reel Efektif Döviz Kuru
Endeksleri, TCMB Çalışma Tebliği No: 10/12, 2010.
Para konusunda
Paradan Para Kaybetme Dönemi 12 Şubat 2024Parayı Kim Yaratıyor? 4 Haziran 2021Ekonomideki İllüzyonlar8 Temmuz 2020Para Basmanın Sonuçları10 Haziran 202047 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.