Bitcoin
Bitcoin, internet aracılığıyla kullanılan, hiçbir merkezi
otoriteye ya da aracı kuruma bağlı olmayan, sanal bir para birimi. Bu sanal
para birimiyle kişiler ya da kurumlar tıpkı gerçek parayla yaptıkları gibi
harcama yapabiliyor ya da para kabul edebiliyor.
Satoshi Nakamoto tarafından icat edildiği söyleniyor olsa
da mucidinin gerçek isminin bu olup olmadığı bilinmiyor. Sistemi icat eden kişi
icat ettikten yaklaşık bir yıl sonra sırra kadem basmış. Sistem kurulduğunda 21
milyon Bitcoin ile sınırlı olarak kurulmuş ve bugüne kadar 12 milyondan fazla Bitcoin
dolaşıma girmiş bulunuyor. Yeni Bitcoinlerin dolaşıma girebilmesi için 16
haneli bir şifreyi çözmek gerekiyor. Şifreyi çözen kişi 25 adet Bitcoin
kazanıyor. 21 milyon adetlik sınır bir nevi altın karşılığı para gibi bir
sınırlama getirmeyi amaçlıyor. Eğer Bitcoin sistemini kullanarak ödeme ya da bir
işlem yapmak istiyor ve şifreyle uğraşmak istemiyorsanız Bitcoin satan internet
sitelerinden para karşılığı satın alabiliyorsunuz. Bitcoin’in kuru da tıpkı ulusal
paraların birbiri karşısındaki kuru gibi arz ve talebe göre piyasada
belirleniyor. Buna karşılık piyasaya sürülecek Bitcoin miktarı eğer 21 milyonla
sınırlı kalırsa Bitcoinin diğer paralara karşı önemli bir değer kaybıyla
karşılaşmayacağını tahmin edebiliriz. Tam tersine ilk çıktığından bu yana diğer
paralara karşı hızla değer kazanmış durumda. Bir ay önce (22 Ekim 2013’de) 1
Bitcoin 730 USD ederken bugün 830 USD ediyor. Bitcoin 8 basamağa kadar bölünebiliyor. Yani 0,00000001 Bitcoinlik işlem yapmak mümkün. Dolaşımda 12 milyon Bitcoin olduğunu ve Bitcoin'in bugünkü USD karşılığının 830 USD olduğunu düşünürsek dolaşımda yaklaşık olarak 10,2 milyar dolarlık Bitcoin olduğu sonucuna varabiliriz. Bir karşılaştırma yapabilmek için dolaşımda bulunan USD miktarının 1,2 trilyon dolar dolayında olduğunu belirtelim.
Kişiler, internette oluşturdukları sanal cüzdanlarda
Bitcoin paralarını saklayabiliyor ve bu cüzdanlar aracılığıyla işlem yapabiliyor.
Bu cüzdanlar için kişilerin bilgilerine gerek duyulmuyor. Yani Bitcoin’i reel paradan
farklı kılan en önemli şey kişilerin kimliklerini açıklamadan para işlemleri yapmalarına
olanak sağlaması. Mal ve hizmet alımlarında, yatırımlarda, para kabullerinde
kişilerin isimlerinin açıklanması gerekmiyor.
Bitcoin’in reel paralardan en belirgin üstünlüğü herhangi
bir ülkenin merkez bankasına bağlı olmadığı için hiçbir ülkenin ekonomik
durumundan etkilenmemesi. Ayrıca kime ait olduğu bilinmediği ve bir merkezi
otorite tarafından izlenip denetlenmediği için Bitcoin ile açılmış hesapların dondurulması,
el konulması gibi bir tehditle karşılaşması da söz konusu değil. Kimlik bilgilerinin gizliliği, bir otoritenin
denetimi altında bulunmayışı, sistemi, her türlü yasa dışı finansal transfer
konusuna açık hale getiriyor.
Diyelim ki 10.000
USD tutarında bir ödeme yapacaksınız ve bunu Bitcoin ile yapmak istiyorsunuz.
Öncelikle bir Bitcoin sanal cüzdanı oluşturmanız gerekiyor. Orijinal Bitcoin istemcisi açık kaynak kodlu bir
uygulama. Uygulamayı ilk çalıştırdığınızda, bir kaç dakika içinde bağlantılar
kurulmaya ve bloklar indirilmeye başlıyor. Bu işlem biraz zaman alıcı bir
işlem ve bilgisayarın sabit diskinde 8 GB’lik bir alan kullanması söz konusu oluyor.
Sanal cüzdan oluşturulduğunda otomatik olarak ilk adresinizi gösteriyor. Cüzdanı
şifrelemek çok önemli çünkü şifreleme yapılmadığı takdirde hırsızlığa açık bir
cüzdan halinde kalabilir. Bu aşamadan sonra artık bitcoin alıp göndermek mümkün
hale geliyor. Gereken bu adımları tamamlayıp sanal cüzdanı oluşturduktan
sonra Bitcoin satan internet sitelerinden birisinden 1 Bitcoin = 830 USD kuru
ile 12 adet Bitcoin satın alarak bunu sanal cüzdanınıza yerleştirip buradan
istediğiniz yere ödeme yapabilirsiniz. Bu tür bir ödeme yaptığınızda kime, ne
zaman ve ne kadar ödeme yaptığınız izlenemiyor. Benzer bir biçimde başkası size
bu şekilde ödeme yaparsa bu da izlenemiyor.
Giderek yaygınlaşan Bitcoin kullanımı, özellikle kara
paraya altyapı oluşturduğu gerekçesiyle ciddi biçimde eleştiriliyor. Yakında bu
tür işlemler yasa dışı ilan edilirse şaşırmamak gerekir.
Bitcoin konusunda
kaynak: Bitcoin: A primer, François R. Velde, senior economist, Chicago Fed
Letter, http://t.co/nAljJzulTs
Not: Bu yazının yayınlanmasından iki gün sonra BDDK açıklama yaptı:
http://www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Duyurular/Basin_Aciklamalari/12574bitcoin_hk_basin_aciklamasi.pdf
Not: Bu yazının yayınlanmasından iki gün sonra BDDK açıklama yaptı:
http://www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Duyurular/Basin_Aciklamalari/12574bitcoin_hk_basin_aciklamasi.pdf
Para konusunda
Paradan Para Kaybetme Dönemi 12 Şubat 2024Parayı Kim Yaratıyor? 4 Haziran 2021Ekonomideki İllüzyonlar8 Temmuz 2020Para Basmanın Sonuçları10 Haziran 2020136 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.