Kur Artışı mı Faiz Artışı mı Daha Zararlıdır?
Bunu bir tabloyla açıklayayım.
Enflasyon
|
Cari açık
|
Büyüme
|
Bütçe açığı
|
|
Kur yükselirse
|
Yükselir
|
Düşer
|
Düşer
|
Yükselebilir
|
Faiz yükselirse
|
Düşer (*)
|
Yükselir
|
Düşer
|
Yükselir
|
(*) Talep enflasyonu varsa tasarrufları
artırıp talebi düşüreceği için faiz artışı enflasyonu frenler, maliyet
enflasyonu söz konusuysa faiz artışı enflasyonu frenleyemeyebilir.
Bu ikilinin birbirine olası
etkisini de şöyle özetlemek mümkün: Kur yükselirse faiz fazla etkilenmeyebilir,
faiz yükselirse kur düşebilir
Tabloya dönecek olursak her
ikisinin de yani faiz artışının da kur yükselişinin de ekonomiye zararları ve
yararları olduğunu görüyoruz. Bu, ekonominin içinde bulunduğu duruma göre
değişir. Türkiye ekonomisinin bugünkü görünümünü şöyle özetliyoruz:
Yüksek enflasyon
Yüksek cari açık (yüksek dış
finansman ihtiyacı)
Düşük büyüme
Düşük bütçe açığı
Bu dörtlüye bakarak bir tercihte
bulunmamız gerekiyor. Enflasyonu mu önleyeceğiz, cari açığı mı düşüreceğiz,
büyümeyi mi hızlandıracağız yoksa ne pahasına olursa olsun bütçe açığını düşük
tutmaya mı çalışacağız? Ekonomi politikası, bir taşla en çok iki kuş
vurulabileceğini anlatıyor bize. O halde bu dörtlüden en iyi ikiliyi seçip
hedefi ona göre ayarlamamız gerekiyor.
Eğer kur artışına aldırmaz
gidişatı kendi haline bırakırsak cari açık düşer, buna karşılık enflasyon
yükselir, büyüme düşer, bütçe açığı fazla etkilenmeyebilir.
Eğer kur artışının bozucu etki
yarattığını düşünür faizi yükseltirsek enflasyonu frenleyebiliriz, kuru denetim
altına alabiliriz. Bu durumda cari açık artar, büyüme düşer, bütçe açığı da
yükselir. Buna karşılık faiz çekici hale geleceği için dış finansman bulmak
kolaylaşabilir.
Eğer bir ekonomi yapısal reformları
yapmamış, dışarıdan gelecek finansmana göre geleceğini biçimlendirmişse kırk
katır mı kırk satır mı biçimindeki bu seçenekler arasından birisini seçmek
durumundadır.
İktisatçının görevi ekonomi
politikasını bu şekilde siyasetçiye sunmaktan ibarettir. Bundan sonrası
siyasetçinin işidir. Seçime girecek olan odur. Seçime yüksek enflasyonla mı
girmesi lehinedir yoksa yüksek kurla mı girmesi? Yüksek büyümeyle mi devam
edecektir yoksa büyümeden biraz fedakarlık edip cari açığı ve enflasyonu
toparlamaya mı uğraşacaktır? Bu tercihleri yapacak olan siyasetçidir.
İktisatçının görevi bu menüyü sunmaktan ve siyasetçinin tercihine göre politika
araçlarını yönlendirmekten ibarettir. İktisatçının bu menüyü siyasetçiye
sunarken bu araçların kısa dönemli ve uzun dönemli etkilerini de söylemesi
şarttır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202660 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.