Türkiye'nin Sosyal Yapısı Üzerine Bazı Notlar
Hanehalkıyla ilgili tanımlar ve sayılar
Aralarında akrabalık bağı
bulunsun ya da bulunmasın aynı konutta yaşayan, temel ihtiyaçlarını birlikte
karşılayan, hanehalkı hizmet ve yönetimine iştirak eden bir veya birden fazla kişiden
oluşan topluluk hanehalkı olarak tanımlanıyor.
Çekirdek aile denildiğinde
yalnızca eşler veya eşler ve çocuklar ya da yalnız ebeveyn ve en az bir
çocuktan oluşan aile anlaşılıyor.
Geniş aile ise birden fazla
çekirdek aile veya çekirdek aile birlikte bulunan ve çekirdek aile üyesi
olmayan en az bir kişiden oluşan aileye deniyor.
Türkiye’de 2016 yılı itibariyle
22.206.776 hanehalkı bulunuyor. Bunun dağılımı şöyle (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus
Kayıt Sistemi Sonuçları, 2016):
Hanehalkı tipi
|
Sayı
|
Oran (%)
|
Toplam hanehalkı
|
22.206.776
|
100,0
|
Tek kişilik hanehalkı
|
3.316.894
|
14,9
|
3 kişiye kadar nüfusu olan hanehalkı
|
12.332.576
|
55,5
|
3 kişiden fazla nüfuslu hanehalkı
|
9.874.200
|
44,5
|
Çekirdek aile
|
14.738.394
|
66,4
|
Geniş aile
|
3.616.624
|
16,2
|
Diğer
|
534.864
|
2,4
|
Buna göre Türk toplumunda
ortalama hanehalkı tipi çekirdek aile tipidir ve bunlar içinde en fazla sayıda
olanı da 3 kişiye kadar nüfusu olan ailelerdir. 2012 yılında 3,7 olan ortalama hanehalkı
büyüklüğü 2016 yılında 3,5 kişiye gerilemiş bulunuyor.
2014 yılı ile 2016 yılı sonuçlarını
karşılaştırdığımızda tek kişilik hanehelkı oranının yüzde 13,9’dan 14,9’a
yükseldiğini, çekirdek aile oranının yüzde 67,4’den 66,4’e ve geniş aile
oranının da yüzde 16,7’den 16,3’e gerilediğini görüyoruz.
Aile yapısı
TÜİK’in Aile Yapısı Araştırması 2016
sonuçlarına göre eğitime devam etmek istemesine karşın çeşitli nedenlerle
eğitimi terk etmek zorunda kalanların oranı yüzde 18,3. Bunların yarıya yakını
ekonomik zorluklar nedeniyle, dörtte biri ise ailelerinin izin vermemesi
yüzünden eğitimi terk etmiş görünüyor. Kadınlar arasında eğitimi terk edenlerin
yüzde 38,1 i ailesinin izin vermemesi nedeniyle eğitimi terk etmiş görünüyor.
Türkiye’de evliliklerin yarıya
yakını aile ve akraba çevresinden, üçte bire yakını da komşu ve mahalle
çevresinden tanışarak evlenmişler. Arkadaş çevresinden (okul, iş gibi)
tanışarak evlenen çiftlerin oranı yalnızca yüzde 10,3. Akraba evliliklerinin
oranı yüzde 23,2 gibi yüksek bir oranda yer tutuyor.
Bireylerin mutluluk nedenleri
arasında aileleri yüzde 70,2 ile birinci sırada yer tutuyor. Bireylerin yüzde
74,4’ü ailelerinin mutlu olduğunu ifade ediyor.
Bireylerin maddi durumu
Gelir ve yaşam koşulları
araştırması (TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, 2011 – 2015) sonuçlarına
göre 2015 yılında bireylerin yaklaşık yüzde 22’sinin yoksulluk sınırının
altında olduğu anlaşılıyor.
Konut sahipliği, kiracılık gibi
durumların belirlenmesi amacıyla aşağıdaki tablodan yararlanılabilir (TÜİK,
Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, 2011 – 2015.)
Konutun mülkiyet durumu
|
2011
|
2015
|
Ev sahibi
|
59,6
|
60,4
|
Kiracı
|
22,2
|
23,3
|
Lojmanda oturan
|
1,4
|
1,4
|
Diğer
|
16,9
|
14,8
|
Tablo bize, konut yatırımlarının
yüksekliğine karşın ev sahipliği oranında da kiracılık oranında düşük bir artış olduğunu
gösteriyor.
Aynı araştırmaya göre konut ve
çevre sorunları yaşayan bireylerin en büyük şikayeti konutun izolasyon
sorunları nedeniyle ortaya çıkan ısınamama sorunu (şikayet edenlerin oranı
yüzde 43.) Bu şikâyetin oranında 2011’e göre artış söz konusu. İkinci sırada
çatının sızdırması, duvarların nemli olması, pencere çerçevelerinin çürümüş
olması gibi nedenler geliyor (oranı yüzde 39.) Bu şikâyetin oranında ise 2011’e
göre düşüş var.
Hanehalkı ve bilişim teknolojileri
En çarpıcı sonuçlar hanehalkı
bilişim teknolojileri kullanımı araştırmasından çıkıyor.
Aşağıdaki tablo hanehalkının
bilişim teknolojilerini kullanma durumunu 2004 – 2010 – 2016 yılları itibariyle
karşılaştırmalı olarak göstermek amacıyla hazırlandı (TÜİK; Hanehalkı Bilişim
Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2004 – 2016, %).
Yıl
|
Masaüstü bilgisayar
|
Taşınabilir bilgisayar
|
Cep telefonu / akıllı telefon
|
Sabit hatlı telefon
|
İnternet erişimi
|
2004
|
10,0
|
0,9
|
53,7
|
81,6
|
7,0
|
2010
|
33,8
|
16,8
|
90,5
|
56,1
|
41,6
|
2016
|
22,9
|
49,0
|
96,9
|
25,6
|
76,3
|
Tabloda en dikkat çekici değişim
taşınabilir bilgisayar (dizüstü bilgisayar, tablet, netbook vd) oranındaki artış
ile internet erişimindeki yükseliştir. Cep telefonu oranı artarken sabit hatlı
telefonların oranı da gerilemektedir.
Sonuçlar ve öneriler
TÜİK’in 4 farklı araştırmasından
çıkan sonuçların en önemlilerini şöyle sıralayabiliriz: (1) Türkiye’de aile
yapısı ağırlıklı olarak 3 kişilik aileden oluşuyor. (2) Kadınların eğitime
devam edememesinin en önemli engeli aileden izin alamamaları olarak karşımıza
çıkıyor. Devletin bu sorunu vergi teşvikleri ya da doğrudan harcama yoluyla
çözmesini öneriyorum. Çocuk başına vergi indirimi yapmak veya para vermek
yerine eğitime giden kız çocuğu başına vergi indirimi yapılması veya maddi
destek verilmesi düşünülebilir. (3) Konutlarla ilgili en büyük şikâyet izolasyon
sorunu olduğuna göre devletin evine izolasyon yaptırmak isteyen düşük gelirli
ailelere uzun vadeli düşük faizli kredi kullandırması bir model olarak
düşünülebilir.
Genel konusunda
Tuncer Bulutay'ın Ardından7 Aralık 2021Geçmişten Dijital Geleceğe16 Ekim 2020Okuduğum Kitaplardan Seçmeler2 Ağustos 2020Devlet Adamı Deyince14 Haziran 2020132 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.