Mezun Olunca Ne Yapacağınıza Karar Verin Bölüm Seçiminizi Ona Göre Yapın
Sorun ne?
Günün popüler sorusu üniversitede
hangi bölümü seçeyim sorusu. Doğal olarak bu soruyu bana soranlar iktisadi ve
idari bilimler fakültelerinin bölümleri arasındaki tercihi soruyorlar. Bu
konuda daha önce birkaç yazı yazmıştım. Aynı şeyi yine yazmamak için bunlardan
birisini hatırlatmakla yetineceğim. http://www.mahfiegilmez.com/2014/07/iibfde-bolum-secimi.html.
Hangi bölümü seçmeniz daha uygun
olur sorusunun yanıtı bu yazımda var. Elbette ki bu benim görüşümü yansıtıyor.
Hangi üniversite iyidir sorusunun yanıtını vermek ise kolay değil. Bazen bir
tek hoca bütün yaşamınızı etkileyecek kadar önemli katkı yapabilir. Onun için
burada kesin bir şey söylemek kolay değil. En kestirme yol; sizin puanınızla
gidilebilecek en yüksek puanlı olan üniversiteye gitmektir. Ama bunun yanında o
üniversitenin bulunduğu kentin sizin durumunuza uygunluğu, yurt olanakları,
burs olanakları vb de önemli unsurlar.
Üniversite ve bölüm seçerken
ileride ne yapacağınıza karar vermeniz de çok önemli. Hatta bana sorarsanız
seçimde en önemli konu o.
Önce ne yapmak istediğinize karar verin
Bana en çok sorulan sorulardan
birisi şöyle: “Mezun olmak üzereyim (ya da mezun oldum) ne yapayım?” Tabii
bunun devamı olan birçok soru da var: “Yüksek lisans mı yapayım (yapacaksam
hangi alanda yapayım) yoksa sınavlara mı hazırlanayım?” “Kamu kesimine mi yöneleyim
özel kesimde bir şirkete mi gireyim?” “Bankaya girmek mi iyidir reel sektör
şirketlerine mi?” Daha birçok farklı soru da var ama burada keselim.
Ben Mülkiye’de okurken kafamda
şekillenen iki hedef vardı: Asistan kalmak (şimdiki karşılığı araştırma
görevliliği) yani akademisyenlik veya Maliye Müfettişi olmak. İkisi farklı
hedeflerdi. Yani ikisi için daha farklı çalışma biçimlerinde yoğunlaşmak
gerekiyordu. Akademisyenlik için ekonomi - matematik ağırlıklı bir yönelme daha
uygun iken Maliye Müfettişliği için ekonomi - maliye – muhasebe – hukuk
ağırlıklı bir yönelme gerekiyordu. Seçimlik dersleri bu yönelişe göre almak ve
tatillerde eksik olan bilgileri bu çerçevede tamamlamak gerekiyordu. Ama ben
ders seçme aşamasına geldiğimizde yani üçüncü sınıfta henüz bu iki meslek
arasında tercih yapamamıştım. O nedenle bütün yükünü göze alarak her ikisinin
de sınavlarına girebilecek düzeyde bu alanların tümüne yönelmeyi seçtim.
Seçemediğim dersleri de kendim çalıştım. Benim okuduğum yıllarda Mülkiye’de ilk
iki yıl ortak dersler okunuyor üçüncü sınıfta bölümler ayrılıyordu. Ben iktisat
ve maliye bölümüne gittim. Bugün ekonomi (ya da iktisat) bölümüyle maliye
bölümünde okutulanları biz birlikte okuduk. Yani bugünkü tanımla ÇAP yaptık.
Hatta ilk iki yılda okuduğumuz hukuk ve siyaset bilimi dersleriyle DAP (dört
anadal programı) yapmış olduk. Dolayısıyla bazı ek çalışmalarla ben mezun
olduğumda ikisine de hazırdım. Tabii bu kadar hazırlıkla özel kesimde çalışmaya
da hazırdım ama tercihim o değildi. Benim mezun olduğum yıl okulda asistan
kalabilmek için doktora derecesi almış olmak koşulu getirilince (bu koşul
sadece bir yıl uygulandı) benim için seçenek olarak Maliye Müfettişliği kaldı.
Ben de onun sınava girdim ve kazandım.
Buraya kadar şunu anlatmaya
çalıştım. Son sınıfa geldiğinizde, mezun olduktan sonra ne yapacağınıza yanıt
bulmak için biraz geç kalmış olsanız da aynı soruyu mezun olduktan sonra
soranlara göre daha iyi durumdasınız demektir. Yani bu tür planlamaları çok
daha erken yapıp ona göre yönelmeniz gerekir.
Yükseköğrenim ve sonrası
Aşağıdaki tablodaki ilk sıra
üniversitede okuduğunuz lisans bölümünü gösteriyor. İkinci sütun kamu kesimine
gitmeyi planlıyorsanız diğer bölümlerden öğrenmeniz gereken disiplinleri, üçüncü
sütun özel kesim şirketlerinde (finans kuruluşları ya da reel kesim
kuruluşları) çalışmayı planlıyorsanız
öğrenmeniz gereken disiplinleri gösteriyor. Son sütunda ise akademik kariyer
yapmak isteyenlerin hangi alanda yüksek lisans yapmasının daha uygun olacağı
yer alıyor.
Bu tabloyu mutlak bir seçenek
olarak algılamamanızı sadece benim görüşlerimi yansıtan bir tavsiye tablosu
olarak görmenizi özellikle rica ediyorum. Yüksek lisans yapmak isteyen herkes
kendi arzusuna, eğilimlerine ve ilgisine göre seçeceği alanda yüksek lisans
yapmalı. İlk kural budur.
Bu tablonun son sütunu aynı
zamanda ilk sütundaki gibi bir lisans eğitimi almış olanların yüksek lisansta
eğer akademik kariyer yapmayacaklarsa yapmaları gereken seçimleri de
gösteriyor. Akademik kariyer yapacak olanların lisans alanlarında yüksek lisans
yapması en doğru tercih olacaktır.
Bölüm
|
Kamu Kesimi
|
Özel Sektör
|
Akademi
|
Ekonomi
|
Hukuk, Muhasebe
|
Finans, İşletme, Muhasebe
|
Ekonomi, Maliye
|
İşletme
|
Ekonomi, Maliye, Hukuk
|
Finans, Ekonomi
|
İşletme, Finans
|
Maliye
|
Ekonomi, Muhasebe
|
Finans, İşletme, Muhasebe
|
Maliye, Ekonomi
|
Finans
|
Ekonomi, Maliye, Hukuk
|
Ekonomi, İşletme
|
Finans
|
Çalışma Ekonomisi
|
Ekonomi, Maliye, Muhasebe
|
Finans, İşletme, Muhasebe
|
Ekonomi, Maliye
|
Hukuk
|
Ekonomi, Maliye, Muhasebe
|
Finans, İşletme, Muhasebe
|
Hukuk
|
Bankacılık Sigortacılık
|
Ekonomi, Maliye, Muhasebe
|
Finans, İşletme, Muhasebe
|
Bankacılık, Sigortacılık
|
Ticaret ve Lojistik
|
Ekonomi, Maliye, Finans
|
Finans, İşletme, Muhasebe
|
İşletme, Ticaret ve Lojistik
|
Tekrar söylemekte yarar var: Bu
tablo sadece benim önerilerimi içeriyor.
Mesela hukuk fakültesi mezunu
olan bir kişi eğer bir bankanın hukuk departmanında icra dosyalarına bakacaksa
ve oradan öteye gitmeyi, farklı departmanlarda çalışmayı düşünmüyorsa o zaman
finans, işletme çalışması gerekmeyebilir. Ama sanırım muhasebe çalışmasında
yarar olacaktır çünkü icra uygulamasında şirketlerin finansal tabloları ne
yapılacağına yardımcı olur.
Ekonomi okumuş bir kişi
akademisyenlikte genellikle ekonomi veya maliye dalını tercih eder. O zaman
yüksek lisansı bu bilgilerini derinleştirmek ve ileride ekonomi alanında bir
konuda doktora tezi yazmak üzere çalışmasında yarar olacaktır. Bu aşamada
yüksek lisansta diyelim ki ekonomi politikası üzerinde yoğunlaşmışsa doktorada
ekonomi teorisine yönelmek ufku genişletmek açısından yararlı olur.
Lisans düzeyinde işletme okumuş
kişi genellikle işletmecilikle ilgili bilgileri almış olur. Ekonomiyle ve
özellikle kamu maliyesiyle ve hukukun bazı dallarındaki eksiklerini
tamamlayarak kendisini sınavlara hazırlayabilir.
Maliye okumuş bir kişi birçok
alanda hukuk bilgisi aldığı için ekonomi alanındaki eksiklerini gidererek ve
muhasebe çalışarak sınavlara hazırlanmalıdır. Özel kesim kuruluşlarında
çalışmaya niyetliyse o zaman finans, işletme ve muhasebe üzerine eğilmelidir.
Akademisyenliğe niyetliyse kendi dalında kalması doğru bir tercih olabilir.
Yüksek lisansını teori üzerinde yoğunlaşarak yapıyorsa doktorasını maliye
politikasında çalışmaya ayırabilir.
Çalışma ekonomisi ve endüstri
ilişkileri daha özel bir alandır. O nedenle ekonomi, maliye, işletme ve
muhasebe gibi alanlarda kişinin kendini yetiştirmesi gerekebilir.
Hukuk mezunu olup da kamu kesiminde
veya özel kesimde avukatlık yapacak olanlarla akademisyen olmayı planlayanların
hukuk dışında fazlaca bir zahmete girmesi gerekmiyor. Buna karşılık hukuk
mezunu olup da kamu kesiminde veya özel kesimde yöneticilik pozisyonlarını
hedefleyenlerin hukuk bilgisinin yanına ekonomi, maliye, muhasebe, gerekiyorsa
finans bilgilerini katmalarında büyük yarar var.
Bankacılık, sigortacılık okumuş
olanların ekonomi, maliye, finans ve muhasebe alanlarında kendilerini
yetiştirmeleri gerekli görünüyor. Burada kastettiğim şey bu derslerle ilgili
okuduklarıyla yetinmeyip daha üst düzey uzmanlığa çıkabilmek. Mesela kamu kesimi
sınavlarında ekonomiye giriş dersi ve mikroekonomi dersi almış olmak ekonomi
bilgisi için yeterli olmayabilir.
Ticaret ve lojistik bölümü de
özel bir alan. Bu bölümü bitirenlerin de ekonomi, maliye, finans, muhasebe
alanlarında takviye yapmaları şart.
Son bir hatırlatma
Carpe diem iyi bir felsefedir.
Ama yalnızca babası zengin olanlar için.
Genel konusunda
Tuncer Bulutay'ın Ardından7 Aralık 2021Geçmişten Dijital Geleceğe16 Ekim 2020Okuduğum Kitaplardan Seçmeler2 Ağustos 2020Devlet Adamı Deyince14 Haziran 2020140 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.