Okuduğum Kitaplar
David Ricardo, Siyasal
İktisadın ve Vergilendirmenin İlkeleri (Çeviren: Barış Zeren), Türkiye İş
Bankası Yayınları, II. Basım, 2015
Klasik ekonomi düşüncesinin temel
taşlarından birisini oluşturan, aynı zamanda da değer teorisine yaptığı
katkılarla Marksist düşünceye de ışık tutan Ricardo’nun bu ünlü kitabının
İngilizcesi babamın kitaplığında vardı. Mülkiye’de son sınıfa geçtiğimde yaz
tatilinde okumuştum ilk kez. Aslında benim bu kitabı yazın okumam tamamen bir
tesadüftü. Babamın zengin kitaplığını karıştırırken tesadüfen görmüştüm
Ricardo’nun kitabını. Üçüncü sınıfta okuduğumuz İktisadi Düşünceler Tarihi
dersi daha çok emek – değer teorisi ağırlıklıydı. Ve o derste David Ricardo’nun
önemli bir yeri vardı. O nedenle kitaplıkta Ricardo’nun kitabını bulunca aldım
elime ve neredeyse bütün bir yaz bu kitapla uğraştım. Kitabı okumakta ve
anlamakta iki zorluk vardı karşımda: Ricardo, anlaşılması kolay olmayan bir
iktisatçıydı ve İngilizce düzeyim o zaman pek parlak değildi. Ama inatla okudum.
Kitabı okumakla ne kadar iyi bir iş yaptığımı bir süre sonra daha iyi anladım.
Kitap, kafamı kurcalayan teorik ekonomi sorunlarına farklı bir bakış açısı elde
etmemi sağlamasının yanı sıra İngilizce bilgime de büyük katkı yapmıştı.
Bu kez Türkçe’sinden okurken hem
geçen yılların birikimi hem de kendi dilimde okumanın verdiği avantajla çok
hızlı okuyabildim. Kitap, bugün artık unutulmaya yüz tutmuş olan ekonominin
temel konularını; emeği kimin yarattığı, değerin nasıl belirlendiği, sermaye
birikiminin nasıl oluştuğu, kâr haddinin kaynağı, büyümenin nereden
kaynaklandığı, rantın ne olduğu gibi temel sorularını ele alıp irdeliyor. Adam
Smith ekonomi biliminin ve klasik ekonomi düşüncesinin kurucusuysa David
Ricardo da, klasik ekonomi düşüncesinin doruk noktasıdır. Kitabın açılış
cümlesini yazarsam ne demek istediğimi belki daha iyi anlatmış olurum: “Bir
malın değerini ya da o mal karşılığında değiştirilecek malların miktarını, onu
üretmek için gereken göreli emek miktarı belirler, emeğe ödenen karşılığın
çokluğu ya da azlığı değil.” Bizim her gün televizyonlarda yaptığımız kur nereye
gider, merkez bankası faizi artırırsa ne olur, borsa yükselir mi türünden
tartışmalar bu cümle içinde toz zerresi kadar küçük bir ayrıntıya dönüşür.
Günümüzde uygulandığı biçimiyle
kapitalizm, neoklasik ekonomi düşüncesinin özellikle kapitalizmin finansal
kapitalizme dönüşmesinden sonra geliştirdiği ideolojiyle, aslında ekonominin
gerçekte ne olduğu tartışmasını sümen altı etmeyi başarmış, ekonomiyi güncel
finans düzlemine getirmiş bir sistemdir. Ricardo’yu okuyunca bu gerçeği bir kez
daha hatırlıyor insan.
Mehmet Fatih Ekinci, Türkiye’nin Mali İntiharı, Platin
Yayınları, 2008
Osmanlı İmparatorluğu’nu sürekli
bir başarı modeli gibi göstermeye çalışanlara biraz ağır gelecek bir kitap bu.
Ne yapalım ki gerçekler acı da olsa öğrenip ders çıkarmak gerekir. Batıya
tanınan imtiyazların Osmanlı devleti kurulduktan sadece 65 yıl sonra I. Murat zamanında
1365 yılında Raguse Cumhuriyeti’ne (Bugünkü Dubrovnik kenti) verilen ilk
kapitülasyonla başladığını öğrenmek ilginç gelebilir mesela. Ya da 1740 yılında
Fransa Kralı XV. Louis’ye verilen Ahidname’nin I. Mahmut tarafından kutsal
yeminle taahhüt edilmiş olması gibi bazı gerçekler çarpıcı olabilir.
Osmanlı İmparatorluğu’nun verdiği
bütün kapitülasyonların yanı sıra 1854 yılında Kırım Savaşının finansmanı için
aldığı ilk dış borçtan başlayarak bütün dış borçlanmalarının listesini ve
ayrıntılarını kitapta bulabiliyorsunuz. Koskoca bir imparatorluğun hangi yanlışlar
ve hatalarla bütün mali yönetimini yabancılara terk ettiğini, Düyun’u Umumiye ve
Reji İdarelerinin nasıl ortaya çıktığını ve sistemi nasıl yönettiğini adeta bir
korku filmi gibi izleyebiliyorsunuz. Osmanlı İmparatorluğu’ndan devralınan dış borçları,
Türkiye Cumhuriyeti’nin bunları nasıl ödediğini tablolar ve açıklamalarıyla görebiliyorsunuz.
Mehmet Fatih Ekinci, inanılmaz titiz ve zahmetli bir çalışmayla kimi yalan
yanlış bilinen, kimi hiç bilinmeyen veri ve bilgilerin gerçek dökümlerini
toplayıp üzerine son derecede değerli yorumlarını katarak çok önemli bir kitap
çıkarmış ortaya. Kitabın ekleri de ayrı birer hazine niteliğinde.
Bir dünya imparatorluğunun
ekonomik ve mali sistemini doğru yönetemeyince nasıl yıkıldığını anlamak ve
bugün için bazı dersler çıkarmak istiyorsanız mutlaka okumanız gereken bir
kitap.
Erdem Seçilmiş, Freudyen İktisat, Efil Yayınevi, 2017
Erdem Seçilmiş, daha önce okuduğum
makalesini bu kez çok daha ayrıntılı ve kapsamlı hale getirerek aynı adla bir
kitaba dönüştürmüş. Mülkiye’de öğrenciyken derslerimin dışında zamanımı en
fazla ayırdığım bilim adamlarından birisi Darwin öteki de Freud idi. O zamandan
beri ekonomik aktörlerin psikolojilerinin karar mekanizmalarını nasıl
etkilediği üzerinde kafa yorarım.
Son yıllarda bu konuda çok fazla
çalışma yapılır oldu. Özellikle mikroekonomi alanı neredeyse tümüyle bir
mikropsikoanalize dönüşmeye başladı. Nobel ödülleri ağırlıklı olarak bu alanda
araştırma yapan, katkı yapanlarca paylaşılır oldu. Erdem Seçilmiş, bu çalışmasında
bilinçaltının ekonomik kararlar üzerinde nasıl etkili olduğunu araştırıyor. İngiltere’de
Kraliçe Victoria döneminde muhafazakâr değerlere başkaldıran, Keynes ve
Virginia Woolf’un da aralarında bulunduğu Bloomsbury Grubu’nun Freud’den
oldukça etkilendiğini anlatıyor. Bu etkinin Keynes’in Genel Teori ve Para
Üzerine Bir İnceleme adlı eserlerinde görüldüğünü vurguluyor. Gerçekten de
Keynes’in tasarruf, tüketim gibi kavramları ele alırken ortaya koyduğu
düşüncelere bakınca bu etkiyi görebiliyor insan.
Freudyen İktisat, günümüzde
giderek önem kazanan ekonomi – psikoloji ilişkisini kavramak için çok yararlı
bir kitap.
Ferhat Sayım, Sosyal Bilimlerde Araştırma ve Tez Yazım
Yöntemleri, Seçkin Yayınevi, 2. Baskı, 2017
Bir konuda araştırma yapmak ve
onun sonucunda ulaşılan bulguları içeren bir rapor ya da tez yazmak göründüğü
kadar kolay bir iş değil. Raporların ve tezlerin bir çerçevesi var. Bu çerçeve
aşağı yukarı bütün dünyada standart bazı şekil ve içerik koşullarını taşımak zorunda
bulunuyor. Bunları yerli yerine oturtmadan yapılacak bir araştırmadan istenilen
sonuç alınamayacağı gibi bu şekildeki bir araştırma sonucunda yazılacak rapor
veya tezden de beklenen yarar sağlanamaz. Konu ne kadar çekici olursa olsun, tez
ne kadar tutarlı olursa olsun, araştırma eğer belirli koşullara uygun yapılıp
sunulmamışsa gereken dikkati çekmeyebilir. O nedenle bu tür çalışmalarda işe
başlarken iyi bir araştırma rehberi okumak ve çerçeveyi bu rehberdeki tavsiyelere
uygun oluşturmak çok önemli.
Bu konuda yazılmış birçok kitap
var. Ben de bazılarını inceledim şimdiye kadar. Ferhat Sayım’ın bu kitabı,
günümüzde artık neredeyse tümüyle bilgisayar üzerinden yapılan araştırma
hazırlama ve yazım yaklaşımına son derecede uygun bir altyapı sağlıyor.
Özellikle araştırma raporu yazanlara, tez hazırlayanlara, rapor ve tezleri
değerlendirmek konumunda olanlara tavsiye ediyorum.
Genel konusunda
Tuncer Bulutay'ın Ardından7 Aralık 2021Geçmişten Dijital Geleceğe16 Ekim 2020Okuduğum Kitaplardan Seçmeler2 Ağustos 2020Devlet Adamı Deyince14 Haziran 202059 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.