Çin Giderse Herkes Gider
Çin, 1,4 milyar nüfusu,
14,1triyon dolar GSYH’si, 10,099 dolar kişi başına geliri ile 86,6 trilyon
dolarlık dünya GSYH büyüklüğü içinde en büyük ikinci ekonomidir (Birinci ABD
21,4 trilyon dolar, üçüncü Japonya 5,2 trilyon dolar on dokuzuncu Türkiye 754
milyar dolar.) Dünya GSYH’sinin yüzde 16,3'ünü Çin yaratıyor (ABD yüzde 24,7,
Japonya yüzde 6, Türkiye yüzde 0,9.) Çin, 2,6 trilyon dolarlık ihracatıyla ihracatta
221 ülke arasında birinci, 2,5 triyon dolarlık ithalatıyla ithalatta ise 221
ülke arasında ikinci sırada yer alıyor.
NASA tarafından uzaydan alınmış
bulunan aşağıdaki iki fotoğraftan soldaki Ocak 2020’de çekilmiş. Çin’de
sanayinin yoğun olduğu bölgede nitrojen dioksit gazının (taba rengi bölümler)
havadaki etkisini gösteriyor (sanayinin kullandığı yakıtların yarattığı hava
kirliliği.) Sağdaki fotoğraf Şubat 2020’de çekilmiş. Söz konusu hava
kirliliğinden eser yok. Çünkü korona virüsünün yayılmasıyla birlikte diğer
ülkelerin Çin’den mal alımını kesmesi sonucu Çin’in ihracatında hızlı bir düşüş
başlamış ve onun da bir sonucu olarak sanayi üretimi durmuş bulunuyor
(Fotoğraflar için kaynak: https://www.cnbc.com/2020/03/02/nasa-images-chinas-air-pollution-decreased-amid-coronavirus-measures.html
Mevcut durum böyle olmakla
birlikte geleceğe ilişkin beklentiler daha da kötü. Aşağıdaki grafik Çin PMI Endeksinin
görünümünü sergiliyor. PMI Endeksi; şirketlerin satın alma yöneticilerinin, mal
ve hizmet satın alma eğilimlerini gösteren anketlere dayalı bir endekstir. Bu
endeks bir anlamda büyüme öngörülerini açıklamaya yönelik bir işlev görür. Grafikten görüleceği gibi Şubat 2020’de Çin
PMI Endeksi 2008 krizinde gördüğü negatif gelişmeden daha kötüsüyle karşılaşmış
bulunuyor (Grafik için kaynak: www.investing.com)
Çin ve diğer uzak doğu
ülkelerinden yapılan ithalatın kesilmesi ve bu eğilimin giderek diğer ülkelerin
birbirinden yaptığı ithalatın da azalmasına yol açmasıyla birlikte küresel
ticarette bir düşüş yaşanması kaçınılmaz biçimde karşımıza çıkıyor. Aşağıdaki
grafik uluslararası mal ticaretinin en önemli göstergelerinden birisi olarak
kabul edilen ve küresel ticaret faaliyetlerinin ne yönde gittiğini görmemizi
sağlayan Baltık Kuru Yük Endeksindeki gelişmeleri gösteriyor. Grafiğe göre
endekste ciddi bir düşüş yaşanıyor (Grafik için kaynak: Bloomberg Markets.)
Çin’in ihraç ürünleri ve
hizmetleri çoğu ülke açısından normal ithalattan farklı nitelikler taşıyor.
Birçok ülke Çin’den aldığı ürünleri kendi üretiminde girdi olarak kullanıyor.
Bu ürünler dünyada en ucuz Çin’de üretildiği için diğer ülkelerin çoğu bunları
üretmiyor ve Çin’den alıyor. Bunun dışında birçok ülke kendi ülkelerinde dizayn
edip tasarladıkları ürünleri, daha ucuza mal edildiği için Çin’de
yaptırıyorlar. Böylece Çin, bu ülkeler açısından bir anlamda üretim üssü görevi
görüyor. Çin’de üretimin durması, ihracatın düşmesi demek, bu da birçok ülkede
üretimin daralması demek.
O nedenle korona virüsün
yarattığı etki bütün dünya ekonomilerini derinden etkileyecek ve küresel büyümenin
düşmesine yol açacak. Küresel krizin üçüncü aşamasının gelişme yolundaki
ekonomiler kökenli olacağını uzunca bir zaman önce yazmıştım (http://www.radikal.com.tr/yazarlar/mahfi-egilmez/krizin-ucuncu-asamasi-1064748/).
Kuşkusuz böyle bir virüsten kaynaklanacağını düşünmemiş, daha çok ekonomik
nedenlerle çıkacağını tahmin etmiştim. Nedeni ne olursa olsun artık o
aşamadayız ve bu aşama en ciddi aşama olacak (http://www.mahfiegilmez.com/2019/10/geldik-krizin-ucuncu-asamasna.html).
kriz konusunda
Kriz Yorgunluğu16 Kasım 2026Fon Vurgunu Ortaya Çıkalı 2 Ay Oldu 11 Kasım 2026Hürmüz Krizinin Kazananları ve Kaybedenleri17 Haziran 2026Türkiye'de Kriz var mı?26 Mart 2026142 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.