Ekonomi mi İşletme mi Maliye mi?
Üniversiteye girecek olanlardan ekonomi
ve benzer bölümler arasında seçim yapmak durumunda olan öğrenciler hangi bölümü
seçmelerinin iyi olacağını soruyorlar. Öğrencilerin benim bildiğim bölümler
arasında seçim yapmalarına yardımcı olmak için bu yazıyı kaleme aldım. Kuşkusuz
buradaki değerlendirmeler benim kişisel deneyimlerime göre yaptığım kişisel
değerlendirmeler.
Önce ele alacağım bölümleri
sıralayayım: Ekonomi (iktisat), işletme, kamu maliyesi (maliye), uluslararası finans,
ekonometri, bankacılık ve sigortacılık, dışticaret, uluslararası ticaret ve
finansman, pazarlama (marketing), çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri. Bunlara
benzer başka bölümler ya da farklı isimler altında bölümler söz konusuysa aşağı
yukarı aynı değerlendirme içine girebilir.
Bütün bu bölümlerin anası ekonomi
bölümüdür. Bir başka ifadeyle bu bölümlerin hepsi ekonomi biliminin ayrıntılarından
türemiştir. Eskiden ekonomi bölümlerinde okuyanlar bu sayılanların bazılarını zorunlu,
bazılarını da seçimlik ders olarak alırlardı. Zamanla bunlar ekonomi bölümünden
ayrılarak ayrı birer bölüm oldular. İlk ayrılan ve popüler olanı işletmecilik
oldu.
Ekonomi bölümlerinde ekonomi
teorisi ağırlıklı bir eğitim yapılır. Buna ek olarak bu sayılan disiplinlerin
bazıları birer sömestirlik dersler biçiminde zorunlu ya da seçimlik olarak okutulabilir.
Ekonomi bölümü genel bir eğitim sunar ve ekonomi teorisinin ayrıntılarına girer.
Buna karşılık diğer bölümler ekonomi ile genel bir ekonomi bilgisi vermenin
yanında kendi konularının ayrıntılarına girerler. Örneğin ekonomi bölümlerinden
bazılarında kamu maliyesi seçimlik ders olarak okutulur. Ama kamu maliyesi,
bölümlerinde maliyenin ayrıntılarına girilir. Ekonomi bölümünde mikroekonomi
derslerinde firmanın ekonomik dengesi öğretilir ama işletmecilik bölümlerinde
bunlara ek olarak örnek olaylar, işin insani ve hukuki boyutları ve muhasebesi ele
alınıp incelenir. Yani uzmanlaşma sağlanmaya çalışılır. Örneğin işletmecilik
bölümünde muhasebe eğitimi üst düzeyde verilir ve mezun olan kişinin muhasebe
öğrenerek mezun olmasına çalışılır. Oysa ekonomi bölümünde ya bir dönemlik derslerle
ya da seçimlik derslerle muhasebe bilgisi verilmesi esas alınır. Eğer öğrenci, muhasebe
yerine örneğin halkla ilişkiler dersi seçmişse o zaman muhasebe bilgisini
derinleştirmesi tümüyle kendisine kalır.
Pazarlama, bazı okullarda işletme
eğitiminin içinde bir veya birkaç ders olarak yer alır. Buna karşılık ayrı bir
pazarlama bölümü varsa orada çok daha fazla ayrıntıya girilir. Pazarlama
teknikleri, müzakere teknikleri, işin hukuki yanı öğretilir. Bankacılık ve
sigortacılık bu iki önemli dalda uzmanlaşmaya ağırlık veren bir bölümdür.
Özellikle sigortacılıkta matematiksel hesaplamaların ağırlıklı olduğu dikkate
alınmalıdır. Uluslararası finans, kamu maliyesinin yanında özel kesim
finansmanına ve bunun uluslararası boyutuna yönelen bir daldır. Dışticaret ya
da uluslararası iktisat, ekonomi bölümünün önemli bir alt dalıdır ve ekonomi
bölümlerinde okutulur. Ne var ki günümüzde o kadar ayrıntılara ulaşmıştır ki
ayrı bir bölüm haline getirilerek uygulamanın da işin içine sokulmasıyla
uzmanlaşma sağlamanın yolu olmuştur.
Ekonomi okumuş bir kişinin burada
saydığım dallardan herhangi birinde yüksek lisans yaparak uzmanlaşması mümkündür.
Çünkü ekonomi bu dalların hepsinin anasıdır. Örneğin ekonomi lisansı yapmış bir
kişinin bankacılık sigortacılık veya işletmecilik ya da uluslararası finans
üzerine yüksek lisans yapması halinde işin teorik çerçevesini bilen bir uzman
olması kolaydır.
Bu sayılan bölümler içinde en
farklı olanı ekonometridir. Ekonometri bölümleri üniversitelerin en zor
bölümlerinden birisidir ve ileri derecede matematik ve istatistik bilgisi
gerektirir. Lisede matematiği iyi olmayan bir öğrenci için bu dal oldukça zordur.
Bu bölümü bitirenler genellikle araştırma birimlerinde görev alırlar.
Bazı genel önerilerimi de
sıralayayım:
(1)
Eğer üniversite yaşamını ciddiye alıp bilim öğrenmeyi ve
yüksek lisans yapmayı düşünüyorsanız ekonomi bölümünü seçin. Eğer yukarıdaki
konulardan birinde yüksek lisans yapacaksanız bu bölümde okurken aldığınız
derslere ve öğrendiğiniz bilgilere göre kendinize bu sayılan dallardan birisini
seçin (işletme, uluslararası finans vb gibi) Böylece örneğin bankacılık ve
sigortacılık dalında uzmanlaşmış bir iktisatçı olabilirsiniz. Bunun avantajı
ekonomik verileri daha iyi okuyabilmeniz ve analiz edebilmeniz olacaktır. Ekonomi
bölümünü seçen ve kendi başına da çalışma yeteneği olan kişilerin öteki dallara
ilişkin bilgileri kendi başlarına ya da yüksek lisans ile tamamlama olanağı
vardır. Benzer olanak kuşkusuz diğer dalları seçenlerin ekonomi öğrenmeleri
için de geçerlidir ama daha zordur.
(2)
Eğer kendinize bir gelecek seçmişseniz ona göre karar
verin. Örneğin mezun olup bir işletmede işe girmeyi düşünüyorsanız bu
bölümlerden herhangi birini seçebilirsiniz. Yeter ki okurken bölümü ve dersleri
ciddiye alın. Örneğin muhasebe uzmanı olmayı kafanıza koymuşsanız işletmecilik
bölümünü seçin. Bu bölümde muhasebe ve ilgili dersler oldukça ağırlıklıdır.
(3)
Bu bölümlerde okuyan çok sayıda öğrenci var. O nedenle
mezunlar arasında kıyasıya bir rekabet oluyor. Bu yüzden daha ilk günden bölümü
ve dersleri ciddiye almanız gerekiyor. Yalnızca kendi kitabınızı değil öteki
okullarda okutulan kitapları hatta başta ABD olmak üzere yabancı ülkelerde
yayınlanmış kitapları da okumanız gerekiyor. O nedenle kaydınızı yaptırdığınız
andan ibaren kendinizi mezuniyet sonrası rekabetine hazırlamaya başlamanız
gerekli. Mezun olduktan sonra girdiğiniz sınavlarda sorulan sorulara “bize
bunları okutmamışlardı” diye itiraz etme şansınız yoktur.
(4)
Hangi bölümde okursanız okuyun öteki bölümlerde okutulanlarla
ilgilenin. Bu sözüm en çok Ekonometri bölümünde okuyanlar için geçerlidir.
Ekonometri çok teknik bir konudur. Eğer arkasında yeterli ekonomi bilgisi yoksa
ulaşılan sonucu okumak mümkün olmaz. O nedenle ekonometri okuyanların mutlaka
derin bir ekonomi bilgisi edinmeleri gerekir.
(5)
Ne yapın edin İngilizce öğrenin. Okullarda öğretilen İngilizcenin
çoğunlukla yeterli olmadığını biliyoruz. Biliyorsanız geliştirmeye,
bilmiyorsanız mutlaka öğrenmeye çalışın. İngilizceniz ne kadar iyi olursa
rekabette ileri gitmeniz o kadar kolay olur.
(6)
Bütün bu bölümler için geçerli bir bilgi de hukuk
bilgisidir. Seçimlik ders mi alırsınız kendi başınıza mı çalışırsınız bilmem
ama hukuk bilginizi ilerletin. Anayasa hukuku, idare hukuku, borçlar hukuku,
ticaret hukuku, vergi hukuku hatta ceza hukuku kitapları alın ve öğrenmek için
çalışın. Bunlar yalnızca çalışma yaşamınızda değil olağan yaşamınızda da size
tahmin edemeyeceğiniz kadar yararlı olacak.
(7)
Ortak olarak öğrenilmesi gereken bir dal da
muhasebedir. Muhasebe bütün bu dallar için bilinmesi gereken ortak bir
bilgidir. İşletmeciler kadar derin olmasa da muhasebe öğrenmek şarttır. Muhasebe
bilmeyen bir iktisatçı veya maliyeci ya da bankacılık ve sigortacılık uzmanı alet
çantasında İngiliz anahtarı olmayan tamirci gibidir.
İngilizce,
muhasebe ve hukuk bilgisinin yüksekliği bu bölümlerde okuyanlar için önemli bir
fark yaratır. Örneğin ekonomi bölümünde okuyan birisi bu üç bilgiyi de
portföyüne katmışsa sırtı yere gelmez.
Dışarıda onbinlerce
iş arayan İktisadi ve İdari Bilimler mezunu var. Onun için bu piyasaya girerken
iyi yetişmiş biri olarak girmezseniz şansınız olmaz. Önünüzde 4 yıl var. Bunu
iyi planlayanlar ve uygulayanlar kazanır.
Bu konuda ek
bilgi için “Meslek Seçimi” başlıklı yazıma da bakabilirsiniz:
Genel konusunda
Tuncer Bulutay'ın Ardından7 Aralık 2021Geçmişten Dijital Geleceğe16 Ekim 2020Okuduğum Kitaplardan Seçmeler2 Ağustos 2020Devlet Adamı Deyince14 Haziran 2020162 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.