Zweig'i Yeniden Okumak
Stefan Zweig’ın herhangi bir öyküsünü okudunuz mu? Ben yalnızca
birisini okumuştum çocuk denecek yaşta. Ders çalışmak yerine roman ve öykü
okuduğum, felsefeyle uğraştığım lise yıllarımdaydı. O dönemde okuduğum birçok
kitabı sonradan yeniden okudum. Ve doğal olarak çok daha farklı
değerlendirmeler yaptım. İnsan değişiyor, konulara bakışı, anlayışı, anladığını
yaşama uygulayışı değişiyor. Onun için genç yaşlarda okuduklarından anladıklarıyla
sonraki yıllarda anladıkları farklı oluyor.
Zweig’ın Amerigo’sunu birkaç yıl önce okuduğumda çok şaşırmıştım
(Stefan Zweig, Amerigo: Tarihsel Bir Yanlışlığın Hikayesi, Çeviren Ogün Duman,
Can Yayınları.) Bildiklerimin yanlış olduğunu anlamamı sağlayan bir
biyografiydi bu. Kitap, Hindistan’a gittiğini sanarak Amerika kıtasını keşfeden
Christoforo Colombo’nun yanlışını ortaya çıkaran İtalyan denizci Amerigo
Vespucci’nin öyküsünü anlatıyor. Ben, Vespucci’nin Colombo’dan sonra Amerika’ya
giderek orayı ikinci kez keşfettiğini sanırdım. Zweig’in anlattıkları ise
Amerigo Vespucci’nin yaşamı boyunca İtalyan denizlerinin dışına hiç çıkmamış
sıradan bir denizci olduğunu gösteriyor. Vespucci, kitapları, haritaları
okuyarak yazdığı mektuplarda Colombo’nun gittiği yerin Hindistan değil yeni bir
kıta olduğunu anlatıyor. Bu mektupları okuyup değerlendirenler Vespucci’nin
yeni bir kıta keşfettiğini düşünüyorlar. Böylece yeni kıtaya kaşifi olan
Colombo’nun adı değil bu mektupları yazan Amerigo Vespucci’nin adı
veriliyor.
Setefan Zweig, 1881 – 1942 yılları arasında yaşamış yahudi
kökenli Avusturyalı bir yazar. Varlıklı bir ailenin çocuğu olarak başlamış
yaşama. Edebiyat ve kültür alanında eğitim almış, neredeyse bütün batı
dillerini öğrenmiş ve felsefe öğrenimi görmüş. 1933’de Nazilerin kitap yakma
faaliyetinden onun kitapları da nasibini almış. 1934’de Gestapo’nun evine yaptığı
baskın sonrası ülkesini terk ederek gönüllü sürgüne çıkmış. Önce Londra’ya
sonra da Rio de Janeiro’ya yerleşmiş. Sigmund Freud'un çalışmalarından etkilenmiş ve öykülerinde psikolojik kişi analizlerine girişmiş.
Avrupa’nın içine düştüğü duruma duyduğu üzüntü ve yaşadığı
hayal kırıklıkları onu, eşiyle birlikte, 22 Şubat 1942’de intihar etmeye kadar
sürüklemiş. İntiharında, Hitler’in kurduğu faşist düzenin kalıcı olduğunu
düşünmesinin ve bir daha asla o eski mutlu günlere dönülemeyeceği kanısına
varmasının etkili olduğu biliniyor. Aslında intiharından kısa bir süre önce
yazdığı Satranç’ta (Stefan Zweig, Satranç, çeviren Ayça Sabuncuoğlu, Can
yayınları) sürgünde geçen kendi yaşamının simgesel bir özetini veriyor Zweig. Satrancı yeni bitirdim. Ve Zweig'in bütün öykülerini okumaya karar verdim.
Zweig’in intiharından 3 yıl sonra, onun mutlu dünyasını
darmadağın eden Adolf Hitler intihar etmiş ve dünya yavaş yavaş onun özlemle
aradığı eski haline dönmeye başlamış. Yani Zweig üç yıl daha sabretse Hitler’in
kurduğu faşist düzenin kalıcı olmadığını, birçok şeyin düzeldiğini, belki
eskisi kadar olmasa da yaşamın mutluluk yaratabilecek biçimde yeniden yeşerip geliştiğini
görebilecekmiş.
İyi zamanların keyfini çıkarmak kadar, kötü zamanlarda sabırla beklemek de önemli.
Çünkü iyilikler gibi kötülükler de sonsuza dek sürmüyor.
Edebiyat konusunda
Ekonomi Dışı Kitaplar17 Aralık 2016Yalnızlığımı Söylemeyin Kimseye21 Mart 2015Fahrenheit 4517 Haziran 2012Bir Korku Öyküsü1 Mayıs 201251 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.