Merkez Bankası Faizi Yüzde 5'e İndirmeli
Başıma taş filan düşmedi, yıllardır
savunduklarımın yanlış olduğunu da kabul etmedim, ‘burası Türkiye burada başka
dinamikler geçerli’ gibi sokak teorilerine de kapılmadım. Sadece bıktım. İnatla
bilime meydan okuyanlara karşı bilimi savunmaktan bıktım. Faizin neden değil
sonuç olduğunu şekillerle, denklemlerle, hipotezlerle kanıtlamaya çabalamaktan,
enflasyonu bırakıp faizi düşürürseniz faizi orada tutamazsınız, kur fırlar, enflasyon
fırlar, mecbur kalır faizi indirdiğiniz yerden de daha yukarı çıkarmak zorunda
kalırsınız demekten yoruldum. ABD’de, Avrupa’da, Japonya’da faiz sıfıra yakın çünkü
oralarda enflasyon yok, oysa bizde enflasyon yüzde 9’a dayanmış diye düzeltme
yapmaktan sıkıldım. Merkez Bankası’nın bile sesini çıkarmadığı bir ortamda ‘faizi
düşürerek enflasyonun düşmesini beklemek hatadır’ demekten usandım. Kendisini
savunmayan bir Merkez Bankası’nı savunmak bana mı kaldı diye düşünür hale
geldim ve sonunda pes ettim.
Başka yerlerde bu konuda kaç
görüş vardır bilmiyorum ama enflasyon ve faiz ilişkisi konusunda Türkiye’de başlıca
iki görüş var: (1) Benim de aralarında bulunduğum bir bölüm iktisatçı
enflasyonun neden, faizin sonuç olduğunu söylüyor. Bunların görüşüne katılan
insanlar da ikiye ayrılıyor: (a) Gerçekten bu görüşte olanlar, (b)
İktisatçıların bir bildiği vardır diyerek bu görüşten yana görünenler. (2) Siyasetçilerin
ve halkın önemli bir bölümü, hatta bazı iktisatçılar faizin neden enflasyonun
sonuç olduğunu iddia ediyor. Bunlar da ikiye ayrılıyor: (a) Bir bölümü faizin
her türlü belanın kaynağı olduğuna inandıkları için yani inançlarını bilimin
önüne koydukları için bu görüşü savunuyorlar. (b) Bir bölümü gerçekten faizin
neden, enflasyonun sonuç olduğunu sanıyor.
Faizin neden, enflasyonun sonuç olduğu yolundaki Türk teorisinin doğru olup olmadığını yani faizi indirirsek
enflasyonu düşürüp düşüremeyeceğimizi geçmişte iki kez test ettik. İlki 1994
kriziyle, ikincisi 2014’ün başlarında önce kurda, sonra enflasyon ve faizde
ciddi artışlarla sonuçlandı. Bu iki test sonrasında durumu anlamış görünsek de
bir süre sonra yine neden – sonuç ilişkilerini karıştırmaya başladık.
Ekonomi, laboratuvarı olmayan bir
bilim dalı. Yaşananlardan çıkarılacak gözlemler ve deneyimlere bağlı yasalara,
teorilere ve hipotezlere dayanıyor. Öyle olunca da herkes inanç ve
koşullanmışlıkları çerçevesinde kendi gözlemlerine dayalı teoriler ve
hipotezler geliştirebiliyor. Ve bunlar bazen benzer koşullanmışlıklara sahip
insanlar arasında kabul de görebiliyor. Bazen hastalar laboratuvar
sonuçlarından kuşkuya düşerler. Bu gibi durumlarda hastayı sözle ikna etmeye
çalışmak yerine testleri yenilemek en iyi yoldur. Aynı şeyi faizler konusunda
da yapabiliriz.
Salı günü yapılacak Merkez
Bankası Para Politikası Kurulu toplantısına ilişkin beklenti, gecelik borç
verme faizinin yüzde 8,75’den 8,50’ye indirilmesi yolunda oluşmuş bulunuyor.
Bence artık böyle cesaretsiz adımlarla zaman geçirmekte yarar yok. Enflasyon
hedefi yüzde 5 olduğuna ve enflasyonun faizin nedeni değil de sonucu olduğu inancı
yayıldığına göre Merkez Bankası faizi yüzde 5’e indirmelidir. Bu durumda eğer ‘faiz,
enflasyonun nedenidir teorisi’ doğruysa bir süre sonra enflasyon da yüzde 5’e
inecek demektir. Eğer tersi doğruysa yani faiz, enflasyonun sonucuysa o zaman
enflasyon yükselecek demektir. Bu durumda tıpkı hastanın, sonuçtan emin olmak
için, ikinci kez test maliyetine katlanması gibi biz de toplum olarak enflasyon
artışının maliyetine katlanmış oluruz ama en azından bu tartışmayı bir
süreliğine bitirmiş oluruz. Bir süreliğine diyorum çünkü geçmişte de iki kez aynı
şeyi test edip konunun gündemden çıktığını sanmıştık.
Para konusunda
Paradan Para Kaybetme Dönemi 12 Şubat 2024Parayı Kim Yaratıyor? 4 Haziran 2021Ekonomideki İllüzyonlar8 Temmuz 2020Para Basmanın Sonuçları10 Haziran 2020205 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.